Hz. Muhammed'e; 'sevgiyi, saygıyı ve ilgiyi en çok kimin hak ettiği' soruluyor. Verdiği cevap "Annen" oluyor. Sonra 'ikinci kişi kim?' diye soruluyor, ona da cevap "Annen" oluyor. Ardından üçüncü kişi soruluyor, cevap değişmiyor: "Annen." Ancak dördüncü kişide cevap "Baban" oluyor. İslam geleneğinde annenin evlat üzerindeki yerini vurgulayan bu hadis, Bassam Tariq'in Your Mother Your Mother Your Mother filminin ismine yön veriyor. İlginç olansa, anneliği üç kez yücelten bu hikayenin merkezinde, eşini kaybetmiş ve üç çocuğunun sorumluluğunu tek başına üstlenmek zorunda kalmış bir babanın bulunması,yani dördüncü kişi. Üstelik bu baba, gündelik hayatında insanları öldürerek para kazanan bir tetikçi.
Filmin merkezinde 2 Oscar ödüllü Mahershala Ali'nin canlandırdığı, karısının ölümünün ardından üç çocuğuyla birlikte hayatını yeniden düzenlemeye çalışan Latif bir tetikçi ve inancı adına infazlar da yapan birisi. Ancak yeni hayatındaki ilk büyük sorun, henüz bebek olan kızı Aziza'nın mamayı kabul etmemesi ve yalnızca anne sütüyle beslenebilmesi oluyor. Eşinden kalan süt stokları tükenmeye başladığında Latif, kızını besleyebilmek için Houston sokaklarında bir arayışa çıkıyor. Bu arayış onu, yine inancı adına şiddete başvuran Hristiyan bir Koreli olan Pastor Hwan (John Cho) ile karşı karşıya getiriyor. Bir yandan çocuklarının ihtiyaçlarını karşılamaya çalışan, diğer yandan geçimini sağladığı karanlık işlerden uzaklaşamayan Latif, kendisini giderek büyüyen dini ve ideolojik bir hesaplaşmanın içerisinde buluyor. Aile dramını suç filmi, aksiyon ve kara mizahla bir araya getiren yapım, başlangıçta oldukça basit görünen bir ihtiyacın etrafında giderek genişleyen bir hikaye kuruyor.
Latif karakterini benim için ilgi çekici kılan en önemli unsur, Mahershala Ali'nin onun iç dünyasındaki çelişkileri neredeyse hiç söze başvurmadan aktarabilmesi. Latif, dışarıdan bakıldığında soğukkanlı, disiplinli ve ne yaptığını bilen bir tetikçi izlenimi veriyor. Fakat aynı adam, bebeğinin karnını doyuramadığında çaresizleşiyor, çocuklarının karşısında otoritesini korumaya çalışırken kendi yetersizlikleriyle yüzleşiyor. Ali, karakterinin sertliğini babalık sorumluluğuyla dengelerken onu ne kusursuz bir kahramana ne de bütünüyle kötü bir insana dönüştürüyor. Latif, yaptığı cinayetleri kendisine göre bir adalet anlayışıyla gerekçelendiriyor; inancını, ailesini koruma görevini ve mesleğini aynı ahlaki zeminde tutmaya çalışıyor. Ancak bu zeminin ne kadar kırılgan olduğunu kendisi de hissediyor. Özellikle kızı Fatiha (Adia) ile kurduğu ilişkide ortaya çıkan sessiz gerilim, karakterin asıl mücadelesinin karşısındaki insanlarla değil, kendi vicdanıyla olduğunu düşündürüyor. Ali'nin fiziksel performansı ve dövüş sahnelerindeki hakimiyeti de karakterin bu iki farklı yüzünü destekliyor. Bir sahnede ölümcül bir silah gibi hareket eden adamın, hemen ardından bebeğinin ihtiyaçları karşısında ne yapacağını bilemeyen bir babaya dönüşmesini izliyoruz.
Filmin en güçlü tartışma alanlarından birini din ve ahlak arasındaki ilişki.
Latif,
Müslüman kimliğini hayatının merkezinde konumlandırıyor; ancak para karşılığında insan öldürmesi, inancıyla eylemleri arasında ciddi bir çatışma yaratıyor. Kendi şiddetini belirli gerekçelerle meşrulaştırırken karşısındaki insanların davranışlarını dini ve ahlaki ölçütlerle değerlendiriyor.
Latif'in yaşadığı kriz, yalnızca bir tetikçinin vicdan azabından ibaret kalmıyor; aynı zamanda insanın doğru olduğuna inandığı şeylerle gerçekten doğru olan arasındaki mesafeyi de görünür kılıyor. Özellikle
Abdul Malik'in (
Giancarlo Esposito) temsil ettiği manevi rehberlik, dinin yalnızca kurallar ve yasaklar üzerinden değil, merhamet, sorumluluk ve öz eleştiri üzerinden de anlaşılabileceğini hatırlatıyor.
Bu sorgulama,
Pastor Hwan Yoon (
John Cho) karakteriyle birlikte daha geniş bir toplumsal boyuta taşınıyor.
John Cho'nun canlandırdığı
Hwan,
Tanrı adına hareket ettiğine inanırken silahı, şiddeti ve korkuyu kendi inancının araçlarına dönüştürüyor. Kendisini mutlak bir iyiliğin temsilcisi olarak konumlandırması,
Latif'in kendi eylemlerini haklılaştırma biçimiyle ilginç bir paralellik oluşturuyor. İki karakterin dini kimlikleri farklı olsa da inancı kişisel amaçlarının ve şiddet anlayışlarının arkasına yerleştirmeleri bakımından birbirlerine yaklaşıyorlar. Film,
Müslümanlarla Hristiyanları karşı karşıya getiren basit bir din çatışmasına dönüşmek yerine, dini kimliğin fanatizm ve çıkar ilişkileriyle birleştiğinde nasıl tehlikeli bir araca dönüşebildiğine odaklanıyor.
Filmin başlığına yön veren hadis, anneliğin hikayedeki önemini daha ilk dakikalardan itibaren hissettiriyor. Ancak annelik, burada yalnızca biyolojik bir bağ veya çocuğu dünyaya getirme eylemi üzerinden ele alınmıyor. Hatice'nın ölümünün ardından geride bıraktığı boşluk, ailenin bütün düzenini değiştiriyor. Özellikle Aziza'nın anne sütüne duyduğu ihtiyaç, annenin yokluğunu soyut bir kayıp olmaktan çıkarıp her gün yeniden hissedilen somut bir eksikliğe dönüştürüyor. Latif'in süt bulmak için verdiği mücadele, ilk bakışta alışılmadık ve yer yer mizahi bir hikaye motoru gibi görünüyor. Fakat bu arayışın altında, annenin aile içerisindeki yerinin yalnızca başka birinin üstlenebileceği görevlerden oluşmadığı düşüncesi yatıyor. Hatice fiziksel olarak hikayede bulunmasa da çocukların hayatındaki etkisi, defalarca çocuklar tarafından anneye yapılan refereler ile görünür kılınıyor. Annenin bıraktığı izler ve aileyi bir arada tutan geçmişiyle anlatının en önemli figürlerinden biri olarak kalıyor. Hadiste üç kez tekrarlanan anne vurgusu, böylece filmin dramatik yapısında da karşılığını buluyor.
Babalık ise Latif'in hikayesinde yeniden öğrenilmesi gereken bir sorumluluk olarak karşımıza çıkıyor. Eşinin hayattayken aile içerisindeki görev dağılımında daha çok geçim sağlama ve çocukları dış dünyadan koruma rolünü üstlendiğini anlıyoruz. Hatice'nın ölümünden sonra ise babalığın yalnızca ekonomik güvence ve fiziksel korumadan ibaret olmadığını deneyimlemek zorunda kalıyor. Artık kızının ergenlik dönemindeki sorunlarıyla ilgilenmesi, oğlunun davranışlarını yönlendirmesi ve bebeğinin en temel ihtiyaçlarını karşılaması gerekiyor. Üstelik bunları yaparken kendi karanlık geçmişini de çocuklarından saklamaya çalışıyor. Film, anneliği yücelten başlangıç noktasına rağmen babalığı ikinci plana atmıyor; aksine, babanın da şefkat göstermeyi, sorumluluk almayı ve çocuklarının duygusal ihtiyaçlarını anlamayı öğrenmesi gerektiğini anlatıyor. Ben burada oldukça anlamlı bir yaklaşım görüyorum: İyi bir ebeveyn olmak, yalnızca ailesi için mücadele etmek değil, o mücadelenin çocuklar üzerinde nasıl bir iz bıraktığını da hesaba katmak anlamına geliyor.
Bassam Tariq, bir aksiyon filminin dinamizmini aile dramının duygusal ağırlığıyla birleştirirken dini ve toplumsal eleştiriyi de hikayenin dışında bırakmıyor. Özellikle
Latif'in bebek sütü arayışı etrafında gelişen ilk bölüm, bana göre filmin en özgün ve en etkileyici kısmını oluşturuyor. Son derece sıradan bir ebeveynlik ihtiyacının, bir tetikçinin hayatında nasıl büyük bir krize dönüşebildiğini izlemek hem absürt hem de dokunaklı bir deneyim yaratıyor.
Bununla birlikte, filmin bütün bu fikirleri aynı başarıyla taşıdığını düşünmüyorum. Özellikle ilk bölümde kurulan karakter derinliğinin, hikaye ilerledikçe yer yer aksiyon ve çatışma unsurlarının gerisinde kaldığını hissediyorum. Başlangıçta Latif'in ailevi sorumlulukları, dini inancı ve ahlaki ikilemleri arasında kurulan hassas denge, ikinci yarıda büyüyen olay örgüsüyle birlikte biraz dağılmaya başlıyor. Hwan Yoon'un aşırı uçlarda dolaşan karakter tasarımı ve çevresindeki dünyanın zaman zaman gerçekçilikten uzaklaşması, filmin başlangıçtaki toplumsal gözlem gücünü zayıflatıyor. Üstelik din, ahlak ve bireysel sorumluluk üzerine açılan bazı tartışmaların daha derinleştirilmesini bekliyorum.
Fakat benim filmle aramdaki asıl mesafe son 20 dakikalık bölümde ortaya çıkıyor. Burada anlatının tercih ettiği yönü ve finale doğru aldığı biçimi, önceki bölümlerde oluşturduğu duygusal ve düşünsel derinlik kadar başarılı bulmuyorum. Filmin risk alan, alışılmış aksiyon kalıplarının dışına çıkan tavrını takdir etsem de son bölümün bende bıraktığı etki, ilk kısımların yarattığı merak ve heyecanın gerisinde kalıyor. Bu nedenle finali filmin geri kalanından ayrı değerlendirme ihtiyacı duyuyorum.
Your Mother Your Mother Your Mother, ilk bakışta bir tetikçinin ailesini korumak için giriştiği mücadeleyi anlatıyor gibi görünse de aslında çok daha kişisel ve evrensel soruların peşine düşüyor. İnanç, şiddet, ebeveynlik, vicdan ve merhamet gibi kavramları alışılmadık bir hikaye içerisinde buluştururken insanın kendi doğrularıyla yüzleşmesinin ne kadar zor olabileceğini gösteriyor.
Özellikle ilk bölümlerdeki aile dramı, absürt mizah ve dini sorgulama arasındaki dengeyi oldukça başarılı buluyorum. Son 20 dakikasında dümeni farklı yöne kırmasa, filmin genel tonunu orada da koruyabilse daha memnun kalırdım. O zaman bu film için puanım 7,5 olurdu ancak mevcut hali buna engel oluyor.
Puanım: 6,5/10
