Simon: Maduro'yu Bir de Bu Filmden Dinleyin

Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun ABD tarafından kendi ülkesinde yakalanıp gözaltına alınması, tüm dünyanın dikkatini Venezuela'ya çevirdi. Maduro’nun kendi topraklarında yabancı bir güç tarafından yakalanışının hukuki ve jeopolitik boyutu uluslararası platformlarda tartışılmaya devam ediyor; ancak bu durum, onun ve rejiminin halkına yaşattıklarının, işlediği insan hakları ihlallerinin ve ülkeyi sürüp çıkardığı insani krizin üzerini asla örtmüyor. Yönetmen Diego Vicentini’nin 2023 yapımı Simon filmi, tam da bu coğrafyanın derin yaralarını, bastırılmış seslerini ve hayatta kalma mücadelesini gözler önüne seriyor. 

Simon, yalnızca kurgusal bir dram olmanın ötesinde, Venezuela’da 2017 yılında yaşanan ve ülkenin yakın tarihine damga vuran gerçek protesto dalgasına ve bu süreçte gençlerin göğüslemek zorunda kaldığı acımasız baskılara dayanıyor. Ekonomik çöküş, gıda ve ilaç kıtlığı ile siyasi baskılara karşı sokaklara dökülen yüz binlerce genç, demokratik bir gelecek için hayatlarını hiçe sayarak günlerce sokaklarda direndi. Yönetmen Vicentini’nin ve film ekibinin bir kısmının birebir yaşadığı bu zorunlu göç ve sürgün dalgası, bugün nüfusun neredeyse %30'una denk gelen yaklaşık 9 milyon Venezuelalının ülkesini terk etmesine yol açtı. Rejimin muhaliflere karşı uyguladığı sistematik şiddet, rastgele gözaltılar ve işkenceler, halkı ya vatanlarında ya da insanlık dışı baskılar altında ezilmeye ya da her şeylerini geride bırakarak belirsiz bir mültecilik hayatına adım atmaya zorladı. Film, adını Venezuela’nın bağımsızlık simgesi olan Simon Bolívar’dan alarak, özgürlük uğruna sokaklarda direnen bugünün gençlerini "yeni birer Simon" olarak nitelendiriyor. 

Film, ülkesindeki vahşi protesto ve işkence günlerinin ardından Miami’ye kaçarak sığınma hakkı arayan genç bir aktivist olan Simon’un (Christian McGaffney) hikayesini anlatıyor. Miami’de bir yandan hayatta kalma mücadelesi verirken bir yandan da oradaki toplumsal hayata uyum sağlamaya çalışan Simon, sığınma statüsünün getirdiği ağır bir ikilemle karşı karşıya kalıyor. Eğer yasal olarak sığınma hakkı onaylanırsa, bir daha asla doğduğu topraklarına, ailesine ve ülkesine geri dönemeyecek bir mülteci statüsüne hapsoluyor. Geçmişin trajik hayaletleri, gördüğü işkenceler ve geride bıraktığı dostlarının suçluluk duygusu yakasını bırakmıyor. Üniversite yıllarında protestolara liderlik eden, arkadaş grubuyla birlikte özgürlük çağrıları yapan Simon, yaşadığı travmalar ve bir dava arkadaşının ihanetiyle yüzleşirken, bir yandan da sığınma başvurusunu tamamlamaya çalışıyor. Film, onun hem Amerika'daki bu içsel savaşını hem de geçmişte Caracas sokaklarında verdiği onurlu ama bir o kadar yıkıcı mücadeleyi izleyiciye aktarıyor. 

Vicentini, Simon filminde sadece bireysel bir kaçış hikayesi anlatmıyor; aynı zamanda totaliter bir rejimin toplumsal ruh sağlığı üzerindeki yıkıcı etkilerini, travmayı ve hayatta kalanların taşıdığı ağır suçluluk psikolojisini derinlemesine inceliyor. Metnin ve filmin alt metninde, özgürlük bedelinin ne kadar ağır olduğu gerçeği yatıyor. Simon karakteri üzerinden, ülkesini terk etmek zorunda kalan milyonlarca insanın çektiği aidiyetsizlik, vatan hasreti ve "ben neden kurtuldum da arkadaşlarım içeride kaldı?" sorusunun yarattığı vicdani azap irdeleniyor. Yönetmen, hikayeyi doğrusal olmayan bir kurguyla işleyerek, ana karakterin işkenceler sonrası zihnindeki parçalanmışlığı sinemasal bir dille başarıyla yansıtıyor. İktidarın sadece fiziksel şiddetle değil, aynı zamanda insanları muhbirliğe zorlayarak, psikolojik baskı kurarak ve toplumsal umudu tamamen kırarak nasıl bir korku imparatorluğu yarattığı filmde net bir şekilde eleştiriliyor.

Venezuela’da yıllardır süregelen bu insan hakları ihlallerinin boyutu, uluslararası raporlarda ve belgelenmiş gerçek vakalarda korkunç rakamlarla gözler önüne seriliyor. Bolivarian Ulusal İstihbarat Servisi (Sebin) gibi kurumlar tarafından muhaliflere ve öğrencilere karşı sistematik işkenceler uygulanıyor. CASLA Enstitüsü ve Amerikan Devletleri Örgütü (OAS) gibi kuruluşların raporlarına göre; elektrik verme, tırnak çekme, boğma, uzun süreli tecrit, cinsel istismar ve psikolojik işkence yöntemleri rejimin olağan araçları haline geliyor. Yüz binlerce insanın temel gıdaya ve ilaca erişemediği, halkın yüzde doksan altısının yoksulluk sınırında yaşadığı bu devasa insani kriz, 7.7 milyondan fazla insanın ülkeyi terk etmesine neden oluyor. Bu, Güney Amerika'da gerçekleşen en büyük göçsel hareket.

Rejimin uyguladığı bu baskı politikaları sadece göçle sınırlı kalmıyor; keyfi tutuklamalar, sahte suçlamalar ve adalet sisteminin tamamen çürütülmesi günlük hayatın bir parçası oluyor. Filmde de işlenen, tutuklulara zorla imtina ettirilen ve işkence görmediklerine dair imzalatılan sahte belgeler, rejimlerin suç örtme mekanizmasının standart bir uygulamasını oluşturuyor. Jose Alberto Marulanda’nın işkenceler sonucu işitme ve duyu kayıpları yaşaması, hamileyken tutuklanıp zorla gebeliği sonlandırılan Emirlendris Benitez’in durumu ya da barışçıl bir protestoda polisin attığı plastik mermilerle gözlerini kaybeden 16 yaşındaki Rufo Chacon’un yaşadıkları, Venezuela’da devlet şiddetinin ne kadar acımasız olabildiğini kanıtlayan acı gerçeklerinden bazıları. Bu tablo karşısında gazeteciler, öğrenciler, doktorlar ve sıradan vatandaşlar terörizm veya vatan hainliği gibi sahte suçlamalarla hedef alınırken, anneler ve hak savunucuları adalet arayışını hala cesaretle sürdürüyor.

Sonuç olarak Simon, sinemanın yalnızca bir eğlence aracı olmadığını, aynı zamanda baskı altındaki bir ulusun çığlığını dünyaya duyuran en güçlü silahlardan biri olabileceğini kanıtlayan bir film olarak öne çıkıyor. Diego Vicentini, kendi ülkesinin acılarını ekrana taşırken tarafsız kalmıyor; aksine, kaybedilen gençliğin, parçalanan ailelerin ve sönmeyen umutların sesini evrensel bir dille harmanlıyor. Nicolas Maduro’nun uluslararası arenada ve kendi ülkesinde yaşadığı son gelişmeler ne şekilde değerlendirilirse değerlendirilsin, Venezuela halkının çektiği acıların ve Simon gibi binlerce gencin hayatta kalma mücadelesinin unutulmaması gerekiyor. Bu film, hem geçmişin cesur direnişçilerine bir saygı duruşu niteliği taşıyor hem de özgürlüğün bedelinin ne kadar ağır olduğunu hatırlatıyor.

Puanım: 6,5/10